کلی ترفند و دانستی در مورد کامپیوتر و...

يكديگر اشتباه مي گيرند. ويروسها يك كامپيوتر منفرد را آلوده مي كنند و سعي نمي كنند به كامپيوتر ديگري راه

پيدا كنند اما کرمها بسيار شرور ترند چرا که سعي ميکنند به کامپيوترهاي ديگر انتقال پيدا کنند. ( مثلاً با

اشتراك گذاشتن فايلها بوسيله email يا بوسيله فلاپي ديسك ها). كرمها به شدت علاقه مندند كه فقط خود را

در ميان يك شبكه گسترش دهند. آنها به طور خود كار خودشان را به كامپيوترهاي ديگر انتقال مي دهند به

علت اينكه انتقال آنها بين كامپيوترها به طور خودكار انجام مي پذيرد سرعت گسترش آنها بسيار سريعتر از

ويروسها است. اما هميشه ما زرنگ تر هستیم. در اين ترفند قصد دارم راه هايي را به شما معرفي کنم که

ميتوانيد از ورود کرم ها به سيستم تان جلوگيري کنيد

 معمولترين راه گسترش يك كرم اين است كه خود را به همه آدرسهاي email اي كه شما در address book

خود ليست كرده ايد برساند ، يا outlook شركت مايكروسافت برنامه email اي است كه بيشترين آسيب پذيري

را در برابر حمله كرمها دارد ، فقط به اين دليل كه عمومي ترين برنامه است. براي كاهش دادن احتمال آلوده

شدن به كرمها شما مي توانيد مراحل زير را اجرا كنيد:

هيچ فايل الصاقي ( attachment ) غير منتظره اي را در email هاي خود باز نكنيد ( بخصوص آنهايي را كه

شامل پيغامهاي معمول مانند در اين جا فايلي كه شما درخواست كرده ايد وجود دارد. ) هر چند آنها از منابع

مطمئني براي شما ارسال شده باشند. براي فرستنده email اي بفرستيد (reply ) و از او سئوال كنيد او واقعاً

چنين فايلي براي شما فرستاده است يا نه؟

يك آنتي ويروس نصب كنيد و آن را مرتباً up to date كنيد.

اگر ممكن است از نرم افزار email اي به غير از Outlook Express استفاده كنيد.

اولين نمونه هاي كرمي كه به خوبي منتشر شده "Love Letter" نام دارد كه با فرستادن خود به آدرس email

اي كه در address book نرم افزار Outlook Express وجود دارند منتشر مي شود به راحتي كپي كردن فايل در

كامپيوتر قرباني خود را وارد مي كند و با يك عنوان به صورت "I LOVE YOU" وارد مي شود و پيغام آن به صورت

زير است :

"Rindly chek the attached LOVE LETTER coming from me"

بدليل اينكه email از يك فرد شناخته شده براي گيرنده ارسال شده است بسياري از مردم گول مي خورند و

كرم در حجم وسيع گسترش پيدا مي كند. اگر چه به كامپيوتر قرباني آسيب وارد مي شود ولي آسيب اصلي

به كل شبكه وارد مي شود و همه آن را آلوده مي كند.

اسب تراوا چيز جالبي بنظر مي رسد اما چيزهاي آسيب رسان و كثيفي در بر دارد. و در لباس خدمات مفيد يا

پيوستهاي ( attachments ) جذاب در email مثلاً يك screen saver پخش مي شود. آنها فايلهي الصاقي براي

شما مي فرستند كه آنقدر براي شما جالب است كه آنها را براي دوستانتان مي فرستيد. در حاليكه آثار

مخرب آن پنهان بوده با تأخير عمل مي كند بنابراين شما نمي دانيد چيزي كه در حال فرستادن آن هستيد يك

فايل خطرناك است.

در مواقع ديگر اين كرمها تكثير مي شوند مانند يك كرم اينترنتي و خود را به صورت اتوماتيك به كامپيوترهاي ديگر

مي رسانند و معمولاً از Outlook Express استفاده مي كنند.

.

699669999999969999999966699666669966669966666996669966666699 699666999999999999999666669966699666699666666699669966666699 699666669999999999996666666996996666699666666699669966666699 699666666699999999666666666699966666669966666996666996666996 699666666666999966666666666699966666666699999666666669999666

شمارهاي بالا را انتخاب كنيد
را بزنيد Ctrl + F بعدن
بعدن شماري 9 را بزنيد
را بزنيد Ctrl + Enter بعدن

يك مشكل بسيار گسترده در اينترنت وجود دارد و آن پيغامهاي الكترونيكي كه در مورد يك ويروس هشدار مي دهند و اين هشدار در مورد يك email با يك عنوان ( subject ) مشخص مي باشد كه اين email ها ويروس هاي خطرناك هستند و به كامپيوتر شما آسيب مي رسانند.

مثال:

Please do not open up any mail that has this title.
It will erase your whole hard drive. This is a new
e-mail virus and not a lot of people know about
it, just let everyone know, so they won't be a victim.
Please forward this e-mail to you friends!!!
Remember the title: JOIN THE CREW.

مثال ديگر:

Subject: VIRUS WARNING VERY IMPORTANT
Please read the following message we received from a client.
If you receive an email titled "It Takes Guts to Say 'Jesus'"
DO NOT open it. It will erase everything on your hard drive. So, you must delete it.
Forward this E-MAIL out to as many people as you can. This is a new, very
malicious virus and not many people know about it. This information was
announced yesterday morning from IBM; please share it with everyone
that might access the internet. Once again, pass this along to EVERYONE in
your address book so that this may be stopped. AOL has said that this is
a very dangerous virus and that there is NO remedy for it at this time.
Please practice cautionary measures.


اگر شما email اي مانند اين ديديد آن را براي كسي نفرستيد! ويروسهاي "Jion The Crew" و "It Takes Guts to Say 'Jesus'" شوخي هستند! ويروسهاي شوخي ديگري وجود دارند مانند:

"Win a Hliday" , "AOL4Free" , "Pen Pal Greetings", "ghost" , " Deeyenda "

و بد نام ترين آنها "Good times" است.

ويژگيهاي اخطار ويروسهاي شوخي:

تأكيد بسيار

يك هشدار كه ويروس فقط با باز كردن پيغام فعال مي شود ( شما نمي توانيد فقط با باز كردن يك پيفام آلوده شويد مگر اينكه يك پيوست ( attachment ) را باز كنيد.

كلمات « اين يك ويروس جديد است كه بسياري از مردم آن را نمي شناسند » در آن ديده مي شود

دستور العملها به شما مي گويند كه با دنبال كردن يك لينك آن را برايكسانيكه مي شناسيد بفرستيد.

با اشاره به اينكه ويروس روز قبل بوسيله يك شركت يا گروه كامپيوتري معتبر مانند "IBM" يا "Microsoft' و يا ... اعلام شده است مي خواهند هشدار خود موجه جلوه دهند.

در اينجا يك مثال از يك هشدار حقيقي در مورد ويروس وجود دارد:


Hi all,
There is a virus (a "worm", actually) currently doing the rounds that
comes packaged in a file called Pretty Park.exe attached to an email.
Apparently it has been around since May last year, but has proliferated
recently and is currently by far the most "popular" subject of  enquiries
   at Symantec's anti-virus research center.
The usual rules apply: don't open it.
Information (including a fix if you are infected) is available at this
site:
http://www.symantec.com/avcenter/venc/data/prettypark.worm.html
Good luck, Take care.


ويژگيهايي كه نشان مي دهند اين ويروس مربوط به يك ويروس واقعي است عبارتند از :

پيغام به شكل ساده و زبان منطقي و مستدل بيان شده است ( بدون هيچگونه بزرگنمايي در لغات )

پيغام در مورد باز كردن يك بايل الصاقي ( attachment ) هشدار ني دهد

پيغام آدرس سايت معتبري را مي دهد كه در آن مي توانيد در مورد ويروس اطلاعات بيشتري پيدا كنيد.

در پيغام اطلاعاتي در مورد اينكه اگر كامپيوتر شما آلوده به ويروس شد چه كار بايد انجام دهيد به شما اطلاعاتي ميدهد.

در پيغام از شما خواسته نمي شود كه آن را براي كسي بفرستيد.

بيشتر اين اشتباهات به مسائل امنيتي مربوط ميشود.

نصب بي رويه نرم افزار خصوصأ نرم افزارهائي كه از طريق اينترنت دريافت مي گردد ،

كليك بر روي دكمه OK در يك جعبه محاوره اي كه ممكن است باعث تغيير تنظيمات يك

برنامه و در نهايت رفتار يك كامپيوتر و حتي در برخي موارد از كارافتادن سيستم گردد ،‌

نمونه هائي اندك در اين زمينه مي باشند. پيشنهاد ميکنم اين ترفند را حتما با دقت مطالعه

بفرماييد چرا که ممکن است شما نيز اين اشتباهات را مرتکب شويد و خودتان بي خبر باشيد!

اتصال كامپيوتر به برق بدون استفاده از يك سيستم حفاظتي به منظور كنترل نوسانات جريان

برق : عدم رعايت اين موضوع مي تواند باعث صدمه فيزيكي به كامپيوتر و از بين رفتن داده

موجود بر روي آن گردد . برخي از كاربران اين تصور را دارند كه صرفا" پس از بروز يك

شوك الكتريكي قوي احتمال بروز مشكل براي سيستم وجود خواهد داشت . ضمن رد اين

برداشت ، مي بايست به اين نكته اشاره گردد كه هر چيزي كه بتواند در سيگنال هاي الكتريكي

وقفه اي را ايجاد و جريان برق را مجددا" از ابتدا آغاز نمايد ، مي تواند باعث سوزاندن

قطعات كامپيوتر گردد .

استفاده از برخي وسايل برقي ، خصوصا" دستگاه هائي‌ نظير سشوار و هيتر كه به ولتاژ

بالائي نياز دارند ، مي تواند باعث ايجاد نوسانات شديد گردد . پس از قطع جريان برق و

اتصال مجدد آن نيز ممكن است تا رسيدن به يك سطح ولتاژ مطلوب ، زماني بطول انجامد (

هر چند اندك ) و در همين فاصله ممكن است مشكلات خاصي براي برخي از دستگاه ها ايجاد

گردد .

براي حفاظت سسيستم در مقابل خرابي ناشي از نوسانات شديد جريان برق ، مي بايست از يك

محافظ مناسب استفاده نمود .

استفاده از ups ( برگرفته از Uninterruptible Power Supply ) در بسياري از موارد

نسبت به دستگاه هاي محافظ ترجيح داده شود ،‌ چراكه اين نوع دستگاه ها داراي امكانات

مناسبي مي باشند كه مي توان عليرغم قطع جريان برق همچنان از كامپيوتر استفاده و در

صورت لزوم سيستم را بطور موفقيت آميز خاموش نمود .

استفاده از اينترنت بدون فايروال : تعداد زيادي از كاربران ( خصوصا" كاربراني كه از طريق

منزل به اينترنت متصل مي شوند ) ، كامپيوتر خود را به مودم متصل و بلافاصله از اينترنت

استفاده مي نمايند ، بدون اين كه نسبت به اين موضوع آگاهي داشته باشند كه خود را در

معرض چه تهديداتي قرار داده اند . هر كامپيوتر متصل به اينترنت مي بايست با بكارگيري

فايروال ، حفاظت گردد . فايروال ، مي تواند بخشي درون مودم / روتر و يا يك دستگاه

جداگانه باشد كه بين مودم /روتر و كامپيوتر قرار مي گيرد و يا يك نرم افزار خاص باشد كه

بر روي كامپيوتر نصب مي گردد (نظير فايروال ارائه شده به همراه ويندوز XP ) . نصب يك

فايروال به تنهائي كافي نبوده و مي بايست پيكربندي آن را با رعايت مسائل امنيتي انجام داد .

قصور در اجراء و يا بهنگام سازي نرم افزارهاي آنتي ويروس و آنتي spyware : بدون شك

، برنامه هاي آنتي ويروس داراي يك نقش اساسي به منظور ايمن سازي يك كامپيوتر مي باشند

. به دنبال نصب اينگونه نرم افزارها ممكن است كاربران با مشكلات خاصي در خصوص

اجراي برخي برنامه هاي كامپيوتري مواجه و يا به منظور نگهداري و بهنگام سازي آنان هزينه

هاي خاصي را متقبل شوند ، ولي مسائل فوق نمي تواند دلايل قانع كننده و منطقي به منظور

عدم نصب و بهنگام سازي يك نرم افزار آنتي ويروس بر روي سيستم باشد . برنامه هاي

مخرب كه نرم افزارهاي آنتي ويروس آنان را به عنوان ويروس ، تروجان و يا كرم ها

تشخيص خواهند داد ، علاوه بر اين كه ممكن است مشكلات خاصي را براي يك سيستم ايجاد

نمايند ، مي تواند يك شبكه كامپيوتري را نير با مشكلات عديده اي مواجه نموده و حتي باعث از

كارافتادن سرويس هاي شبكه گردند .

spyware ، نوع ديگري از تهديدات فزاينده در عصر حاضر مي باشند كه بر روي كامپيوتر

كاربران و بدون آگاهي آنان نصب و اقدام به جمع آوري اطلاعات و ارسال آنان به يك مكان

ديگر مي نمايند . برنامه هاي آنتي ويروس ، اغلب قادر به تشخيص و برخورد مناسب با اين

نوع برنامه هاي مخرب نمي باشند ، بنابراين مي بايست از يك نرم افزار اختصاصي تشخيص

spyware استفاده گردد .

نصب و uninstall برنامه هاي مختلف خصوصا" نسخه هاي beta : تعداد زيادي از

كاربران كامپيوتر تمايل دارند كه از آخرين فن آوري ها و نرم افزارهاي موجود استفاده نمايند .

اين گروه از كاربران، همواره اقدام به نصب نسخه هاي جديد نرم افزارها بر روي سيستم خود

مي نمايند . نسخه هاي beta معمولا" رايگان مي باشند و اين فرصت را در اختيار كاربران

علاقه مند قرار مي دهند كه قبل از ارائه نسخه نهائي كه اكثر كاربران با آن كار خواهند كرد ،

با ويژگي ها و پتانسيل هاي آن آشنا شوند . همچنين ، امروزه مي توان نرم افزارهاي

shareware و freeware متعددي را در اينترنت يافت كه كاربران علاقه مند و كنجكاو را

ترغيب به دريافت و نصب آنان بر روي سيستم بدون توجه به مسائل امنيتي مي نمايد .

به موازات افزايش تعداد نرم افزارهاي نصب شده و يا متعاقب آن uninstall كردن آنها ،

احتمال بروز مشكلات متعددي براي كاربران وجود خواهد داشت . حتي در صورتي كه نرم

افزارهاي اشاره شده قانوني باشند ، با نصب و uninstall آنها ، ممكن است براي ريجستري

مشكل ايجاد گردد. چراكه تمامي برنامه هاي uninstall قادر به حذف تمامي تنظميات انجام

شده در ريجستري نمي باشند. مشكل فوق ، در نهايت كند شدن سيستم را به دنبال خواهد داشت .

پيشنهاد مي گردد ‌، صرفا" برنامه هائي را كه ضرورت استفاده واقعي از آنان احساس و از

عملكرد آنان اطمينان حاصل شده است را بر روي سيستم نصب نمود. همچنين ، مي بايست

تعداد دفعات نصب و uninstall نرم افزار را به حداقل مقدار ممكن رساند .

پركردن فضاي ذخيره سازي هارد ديسك و تقسيم آن به بخش هاي مختلف (fragmentation)

: يكي از نتايج نصب و uninstall كردن برنامه ها و يا اضافه و حذف داده ،

fragmentation ديسك است . علت بروز مشكل فوق به ماهيت و روش ذخيره اطلاعات

برمي گردد . در يك ديسك جديد ، از بخش هاي پيوسته و پشت سرهم ( موسوم به كلاستر )

در زمان ذخيره يك فايل استفاده مي گردد . در صورتي كه اقدام به حذف فايلي گردد كه پنج

كلاستر را اشغال كرده است و در ادامه فايل جديدي را ايجاد نمائيم كه به هشت كلاستر جهت

ذخيره شدن نياز داشته باشد ، پنج كلاستر اوليه به آن اختصاص داده شده و سه كلاستر ديگر

از بخش ديگري بر روي ديسك به آن اختصاص داده مي شود . بدين ترتيب ، اطلاعات موجود

در فايل در دو مكان متفاوت ذخيره مي گردند . در ادامه و به منظور دستيابي به فايل ، هدهاي

هارد ديسك مي بايست با قرار گرفتن در مكان هاي مختلف اقدام به بازيابي اطلاعات يك فايل

نمايند . بدين ترتيب ، سرعت دستيابي به فايل كاهش و در صورتي كه فايل اشاره شده مربوط

به يك برنامه باشد ، سرعت آن برنامه نيز كاهش خواهد يافت .

براي استفاده از برنامه disk defragmenter در ويندوز مي توان از مسير

Programs | Accessories | System Tools برنامه را فعال و يا از ساير برنامه

هاي موجود استفاده نمود . برنامه هاي فوق با سازماندهي مجدد فايل ها ، آنها را حتي المقدور

در مكان هاي پشت سرهم قرار خواهند داد . بدين تريتب ، سرعت دستيابي به اطلاعات ذخيره

شده بر روي هارد ديسك افزايش خواهد يافت .

باز كردن تمامي ضمائم همراه نامه هاي الكترونكيي : فايل هاي ضميمه ارسالي همراه يك

email مي تواند مشكلات امنيتي متعددي را براي كاربران ايجاد نمايد. حذف اطلاعات موجود

بر روي سيستم و يا ارسال ويروس براي افرادي كه آدرس آنان در ليست تماس مي باشد از

جمله مشكلات فوق مي باشد . متداولترين فايل هاي ضميمه خطرناك ، فايل هائي اجرائي (فايل

هائي كه توان اجراي كد را دارند) با انشعاب exe . و يا cmd . مي باشند . فايل هائي كه

خود توان اجراي مستقيم را ندارند نظير فايل هاي doc . برنامه word و يا فايل هاي xls .

برنامه اكسل ، نيز مي توانند حاوي كدهاي مخرب باشند . اسكريپت ها (

Vbscript ,javaScript و فلش ) نيز مستقيما" اجراء نمي شوند ولي مي توانند توسط ساير

برنامه ها اجراء شوند .

برخي از كاربران اين تصور را دارند كه فايل هاي متن با انشعاب txt . و يا فايل هاي گرافيكي

(gif, .jpg, .bmp .) ايمن مي باشند ولي همواره اينچنين نخواهد بود . انشعاب يك فايل مي

تواند جعل شود و مهاجمان از تنظيمات پيش فرض ويندوز كه انشعاب فايل هاي متداول را

نمايش نمي دهد ، سوء استفاده نمايند . به عنوان نمونه ، فايل greatfile.jpg.exe كه انشعاب

واقعي آن مخفي است به صورت greatfile.jpg نمايش داده خواهد شد و كاربران فكر مي

كنند كه فايل فوق يك فايل گرافيكي است ولي در واقع يك برنامه مخرب است .

كاربران كامپيوتر مي بايست صرفا" در مواردي كه انتظار دريافت يك email به همراه

ضميمه مورد نظر را از يك منبع تائيد شده و در آن زمان خاص دارند ، اقدام به بازنمودن فايل

هاي ضميمه نمايند . حتي در صورتي كه يك نامه الكترونيكي به همراه فايل ضميمه اي را

دريافت مي نمائيد كه نسبت به هويت ارسال كننده آن هيچگونه ترديدي وجود ندارد ، اين احتمال وجود خواهد داشت كه آدرس فوق توسط مهاجمان جعل و يا توسط كامپيوتري آلوده به

ويروس و بدون اطلاع صاحب آن ارسال شده باشد .

كليك بر روي هر چيز : باز نمودن فايل هاي ضميمه تنها نوع كليك بر روي موس نمي باشد كه

مي تواند مشكلات امنيتي متعددي را براي كاربران ايجاد نمايد . كليك بر روي لينك موجود در

يك نامه الكترونيكي و يا صفحه وب نيز مي تواند كاربران را به سمت يك وب سايت مخرب

هدايت نمايد . در اين نوع سايت ها ، احتمال انجام هرگونه عمليات مخربي وجود خواهد داشت

. پاك كردن هارد ديسك ، نصب يك backdoor كه به مهاجمان اين امكان را خواهد داد تا

كنترل يك سيستم را بدست بگيرند ، نمونه هائي در اين زمينه مي باشد .

كليك بر روي لينك هاي نامناسب ، مي تواند كاربران را به سمت يك وب سايت نامناسب نظير

سايت هاي پرونوگرافي ، موزيك ها و يا نرم افزارهاي سرقت شده و ساير محتوياتي كه ممكن

است براي كاربران مشكلاتي را به دنبال داشته باشد ، هدايت نمايد . قبل از كليك بر روي يك

لينك ، مي بايست نسبت به عواقب آن فكر كرد و هرگز جذب پيام هاي اغواكننده نگرديد .

اشتراك فايل ها و اطلاعات : شايد به اشتراك گذاشتن برخي چيزها در زندگي روزمره امري

مطلوب باشد ( نظير اشتراك دانش ) ولي در زمان حضور در يك شبكه با كاربران گمنام و

بيشمار ، اشتراك فايل ها و ... مي تواند تهديدات امنيتي خاص خود را براي كاربران به دنبال

داشته باشد . در صورتي كه امكان اشتراك فايل و چاپگر فعال است ، ساير كاربران مي توانند

از راه دور به سيستم متصل و به داده موجود بر روي آن دستيابي داشته باشند . حتي المقدور

مي بايست گزينه file and printer sharing غيرفعال گردد و در صورتي كه لازم است

برخي فولدرها به اشتراك گذاشته شوند ، مي بايست از آنان در دو سطح متفاوت حفاظت نمود

: مجوزهاي share-level و مجوزهاي file-level ( مجوزهاي مبتني بر NTFS ) . در

چنين مواردي مي بايست از استحكام رمزهاي عبور در نظر گرفته شده براي

local account و local administrator نيز اطمينان حاصل نمود .

انتخاب رمزهاي عبور ضعيف : انتخاب رمزهاي عبور ضعيف مي تواند كاربران را در

معرض تهديدات امنيتي متعددي قرار دهد . حتي اگر كاربران وابسته به شبكه اي نمي باشند كه

مديريت شبكه از آنان مي خواهد كه از رمزهاي عبور قوي استفاده و بطور مستمر آنها را

تغيير دهند ، مي بايست از رمزهاي عبور قوي استفاده گردد . از رمزهاي عبوري كه امكان

حدس آنها به سادگي وجود دارد نظير تاريخ تولد ، نام فرد مورد علاقه ، شماره شناسنامه و ...

نمي بايست استفاده گردد . تشخيص رمزهاي عبور طولاني براي مهاجمان بمراتب مشكل تر

است . بنابراين ، پيشنهاد مي گردد كه از رمزهاي عبوري با حداقل هشت حرف استفاده گردد

( چهارده حرف مناسب تر است ) . در برخي موارد مهاجمان به منظور تشخيص رمز عبور

كاربران از روش هائي موسوم به حملات "ديكشنري " استفاده مي نمايند . بنابراين ، نمي

بايست رمز عبور خود را از كلماتي انتخاب نمود كه مشابه آن در ديكشنري موجود باشد .

رمز عبوري را انتخاب ننمائيد كه به دليل مشكل بودن بخاطر سپردن آن مجبور به نوشتن آن

در يك مكان ديگر شد، چراكه اين احتمال وجود خواهد داشت كه مهاجمان نيز به آن دستيابي

پيدا نمايند . براي ايجاد يك رمز عبور ، مي توان يك عبارت خاص را در نظر گرفت و از

حروف اول هر يك از كلمات آن استفاده نمود.

عدم توجه به ايجاد يك استراتژي خاص براي backup : حتي اگر شما تمامي موارد اشاره

شده را رعايت نمائيد ، همچنان اين احتمال وجود خواهد داشت كه مهاجمان به سيستم شما

دستيابي و داده موجود بر روي آن را حذف و يا حتي تمامي اطلاعات موجود بر روي

هاردديسك را پاك كنند . بنابراين ، لازم است كه همواره از اطلاعات مهم موجود backup

گرفته شود و از يك برنامه زمانبندي خاص در اين رابطه استفاده گردد .

اكثر كاربران نسبت به گرفتن backup و مزاياي آن آگاهي كامل دارند ولي تعداد زيادي از

آنان هرگز اين كار را انجام نمي دهند . برخي ديگر اولين backup را مي گيرند ولي آن را

به صورت مستمر و سازمان يافته ادامه نمي دهند .

با استفاده از برنامه هاي موجود در ويندوز نظير Ntbackup.exe و يا ساير نرم افزارها ،

مي توان زمانبندي backup را بگونه اي انجام داد كه اين فرآيند بطور اتوماتيك انجام شود .

داده backup را مي بايست در يك سرويس دهنده ديگر شبكه و يا درايو removable و در

مكاني متمايز از كامپيوتر فعلي نگهداري نمود .

بخاطر داشته باشيد كه داده مهمترين چيز برروي يك كامپيوتر است . سيستم عامل و ساير

برنامه ها را مي توان مجددا" نصب نمود ولي بازيابي داده اوليه مشكل و در بسياري از موارد

نيز غيرممكن است .